ตอนที่ 12: บริษัทอีสท์เอเชียติก – สายสัมพันธ์การค้าและประชาชนไทย-เดนมาร์ก

ตอนที่ 12: บริษัทอีสท์เอเชียติก – สายสัมพันธ์การค้าและประชาชนไทย-เดนมาร์ก

20 ส.ค. 2564

54 view

บริษัทอีสท์เอเชียติก มีความสำคัญที่เป็นเอกลักษณ์พิเศษต่อความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับเดนมาร์ก โดยบริษัทฯ ได้รับการก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2440 โดยนายฮันส์ นีลส์ แอนเดอร์เซน กัปตันเรือชาวเดนมาร์ก ที่เดินทางถึงกรุงเทพฯ ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2416 และต่อมาได้เป็นกัปตันเรือพระที่นั่ง “ทูลกระหม่อม” ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5)

บริษัทอีสท์เอเชียติกมีต้นกำเนิดมาจากบริษัท Andersen & Co. ซึ่งเป็นบริษัทที่นายฮันส์ฯ ก่อตั้งขึ้นร่วมกับนาย ปีเตอร์ แอนเดอร์เซน กัปตันเรือชาวเดนมาร์กอีกคนหนึ่ง โดยเปิดกิจการครั้งแรกที่กรุงเทพฯ เมื่อปี พ.ศ. 2427 เพื่อทำธุรกิจเดินเรือ การค้า และการขนส่งไม้สัก และต่อมาเป็นเจ้าของกิจการโรงแรมแมนดารินโอเรียนเต็ลในกรุงเทพฯ นอกจากนี้ บริษัท Andersen & Co. ยังมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาสยามก่อนแปรสภาพมาเป็นส่วนหนึ่งของบริษัทอีสท์เอเชียติกอีกด้วย

ในช่วงที่นายฮันส์ นีลส์ แอนเดอร์เซน ก่อตั้งบริษัทอีสท์เอเชียติกขึ้นที่เดนมาร์กในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2440  บริษัทฯ มีสำนักงานเพียงสองแห่ง คือ ที่กรุงโคเปนเฮเกนและกรุงเทพฯ โดยสำนักงานกรุงโคเปนเฮเกนทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของยุโรปและดำเนินกิจการนำเข้าและส่งออกสินค้าทั่วโลก ในขณะที่สำนักงานในกรุงเทพฯ ดูแลการนำเข้าและกิจการป่าไม้ทั้งหมดของบริษัท Andersen & Co. รวมทั้งการส่งออกไม้สักและการทำป่าไม้สัก

ต่อมาเมื่อกระแสโลกาภิวัตน์นำมาซึ่งการพัฒนาระบบการติดต่อสื่อสารและการคมนาคมที่ง่ายขึ้นทำให้อิทธิพลของบริษัทอีสท์เอเชียติกลดลง และในที่สุดบริษัทฯ ได้ปิดกิจการลงในปี พ.ศ. 2557 ปัจจุบันอาคารบริษัทอีสท์เอเชียติกตั้งอยู่ที่ซอยเจริญกรุง 40 เขตบางรัก ริมแม่น้ำเจ้าพระยาซึ่งไม่ไกลจากโรงแรมแมนดารินโอเรียนเต็ล ซึ่งถือเป็นอนุสรณ์แห่งช่วงเวลาในประวัติศาสตร์ที่สำคัญที่สุดช่วงหนึ่งของไทยในด้านธุรกิจระหว่างประเทศและสายสัมพันธ์การค้าไทย-เดนมาร์กที่เข้มแข็ง นอกจากนี้ อาคารบริษัทอีสท์เอเชียติกยังเคยได้รับรางวัลอาคารอนุรักษ์ดีเด่นในปี พ.ศ. 2527 จากสมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ และกรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนอาคารหลังนี้ให้เป็นโบราณสถาน โดยถูกใช้เป็นหนึ่งในสถานที่จัดแสดงผลงานศิลปะในงานบางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2018 เมื่อปี พ.ศ. 2561

อีกหนึ่งอนุสรณ์สถานแห่งความร่วมมือระหว่างบริษัทอีสท์เอเชียติกกับประเทศไทยคือพิพิธภัณฑ์ไม้สักที่ตั้งอยู่ในจังหวัดแพร่ โดยในอดีตอาคารพิพิธภัณฑ์แห่งนี้เป็นที่ทำการของบริษัทฯ และที่พักของผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ในช่วงที่บริษัทฯ ได้รับสัมปทานไม้สัก นอกจากนี้ พิพิธภัณฑ์ยังจัดแสดงภาพถ่ายประวัติการผลิตไม้สัก อุปกรณ์ และการส่งออกในอดีต

ในขณะที่ เอเชียเฮ้าส์เป็นมรดกชิ้นสำคัญของบริษัทอีสท์เอเชียติกในเดนมาร์ก โดยอาคารเอเชียเฮ้าส์ถูกใช้เป็นสำนักงานใหญ่แห่งแรกของบริษัทอีสท์เอเชียติกในกรุงโคเปนเฮเกน ระหว่างปี 1898-1907 ปัจจุบันเอเชียเฮ้าส์มีมูลนิธิบริษัทอีสท์เอเชียติกเป็นเจ้าของและทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการเก็บรักษาความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของบริษัทอีสท์เอเชียติกและส่งเสริมความสัมพันธ์ระหว่างเดนมาร์กและภูมิภาคเอเชีย

นอกจากบริษัทอีสท์เอเชียติกจะมีบทบาทสำคัญในด้านการค้าของประเทศไทยแล้ว ยังมีส่วนในการช่วยกระชับความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างไทยกับเดนมาร์ก โดยหลักฐานของความสัมพันธ์ดังกล่าวคือการก่อตั้งสถานกงสุลกิตติมศักดิ์ไทยในกรุงโคเปนเฮเกนเมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2441 ซึ่งนายฮันส์ นีลส์ แอนเดอร์เซน ได้รับแต่งตั้งให้เป็นกงสุลกิตติมศักดิ์คนแรกและดำรงตำแหน่งจนถึง พ.ศ. 2475 ซึ่งต่อมา ประเทศไทยได้แต่งตั้งอดีตเจ้าหน้าที่ระดับสูงของบริษัทอีสท์เอเชียติกให้ดำรงตำแหน่งนี้ต่อเนื่องเรื่อยมาแม้ว่าจะมีการตั้งสถานเอกอัครราชทูตไทยในเดนมาร์กเมื่อปี พ.ศ. 2501 แล้วก็ตาม โดยสถานกงสุลใหญ่กิตติมศักดิ์ในกรุงโคเปนเฮเกนได้ปิดตัวลงอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2563 หลังการเสียชีวิตของนายคาร์สเทน เด็งเค่อ นีลเซ่น กงสุลใหญ่กิตติมศักดิ์คนสุดท้ายของประเทศไทยในกรุงโคเปนเฮเกนเมื่อปี พ.ศ. 2562 ซึ่งตลอดเวลากว่าหนึ่งศตวรรษ สถานกงสุลกิตติมศักดิ์ไทยในกรุงโคเปนเฮเกนมีบทบาทสำคัญในการช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์ทางการค้าและการเชื่อมโยงระหว่างประชาชนของทั้งสองประเทศให้ใกล้ชิดและแน่นแฟ้นยิ่งขึ้น

เนื้อเรื่องโดย: ชินวัฒน์ สำราญใจ

                มัญชุตา สวดมาลัย โอลเซ่น 

แหล่งข้อมูลและรูปภาพ

1) หนังสือ “สัมพันธไมตรีไทย-เดนมาร์กในรอบสี่ศตวรรษ” จัดพิมพ์เนื่องในโอกาสที่สมเด็จพระราชินีนาถมาร์เกรเธอที่ 2 แห่งเดนมาร์กและเจ้าชายเฮนริก พระราชสวามี เสด็จฯ เปิดการแสดงนิทรรศการพิเศษ ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ วันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2544 ระหว่างการเสด็จเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการ

2) หนังสือ Admiralen, Kongen & Kaptajnen, Danskere i Elefanternes Rige จัดพิมพ์โดยบริษัท Høst & Søn ในเดนมาร์กเมื่อปี พ.ศ. 2541

3) https://eacfoundation.dk/en/the-eac-history-eng/

4) https://eacfoundation.dk/en/the-eac-history-eng/

5) https://scandasia.com/982-the-east-asiatic-companys-120th-anniversary/

6) https://www.cbs.dk/en/cbs-news-en/119/the-rise-and-fall-of-the-east-asiatic-company

7) https://scandasia.com/a-new-danish-shipping-line-between-denmark-and-thailand-was-established-124-years-ago/

8) https://www.tourismthailand.org/Attraction/the-teak-museum

9) https://www.copenhagenchambers.dk/

10) https://asia-house.dk

 

ภาพประกอบ

hn_andersen

นายฮันส์ นีลส์ แอนเดอร์เซน ผู้ก่อตั้งบริษัทอีสท์เอเชียติก

toon

เรือพระที่นั่ง “ทูลกระหม่อม” ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ซึ่งนายฮันส์ นีลส์ แอนเดอร์เซน ผู้ก่อตั้งบริษัทอีสเอเชียติก เป็นกัปตันเรือ

eac_building

สำนักงานใหญ่บริษัทอีสท์เอเชียติก ในกรุงเทพฯ

sawmill sawmill1  

โรงเลื่อยบริษัทอีสท์เอเชียติก และการแปรรูปไม้สักที่เป็นส่วนสำคัญในการพัฒนาธุรกิจและการเติบโตของบริษัทฯ ในด้านการส่งออกไม้สักในภูมิภาคเอเชีย

teak_museum

พิพิธภัณฑ์ไม้สักในจังหวัดแพร่

asia_house_building asia_fb

สำนักงานใหญ่บริษัทอีสท์เอเชียติกในกรุงโคเปนเฮเกนเมื่อปี พ.ศ. 2441 และอาคาร Asia House ในปัจจุบันที่เป็นที่ตั้งของสถานกงสุลใหญ่กิตติมศักดิ์ในกรุงโคเปนเฮเกนจนกระทั่งปิดดำเนินการอย่างเป็นทางการเมื่อปี พ.ศ. 2563

memorial memorial2  

งานวันปิยมหาราชที่จัดขึ้นที่ Asia House เมื่อปี พ.ศ. 2562 โดยมีทีมประเทศไทย ชุมชนไทยในเดนมาร์ก และผู้บริหารเอเชียเฮ้าส์เข้าร่วม

mc_daeng

งาน “An Afternoon of Authentic Thai Cuisine with Chef McDang” ที่จัดขึ้นที่ Asia House เมื่อปี พ.ศ. 2561 โดยหม่อมหลวงศิริเฉลิม สวัสดิวัตน์ หรือเชฟหมึกแดงสาธิตการปรุงอาหารไทยแบบดั้งเดิมให้แก่ คณะทูตานุทูต Friends of Thailand และบุคคลจากแวดวงด้านอาหารและวัฒนธรรมของเดนมาร์ก